Uit de werkplaats: Soms moet je eerst vertragen om samen echt vooruit te komen!

Met trots lanceren we de nieuwe column ‘Uit de werkplaats’, waarin practoraten een inkijkje geven in betekenisvolle praktijkmomenten uit onderwijs en werkveld – momenten die aanzetten tot leren, reflectie en vernieuwing. Practor Kennedy Tielman van practoraat Relationeel werken (onderzoekskring*) verbonden aan Summa College trapt deze reeks af.

Binnen de Learning Design Studio (LDS) werken docent-onderzoekers aan hun eigen praktijkonderzoek. Waar voorheen de nadruk lag op individuele reflectie, verschuift de focus nu naar het expliciet delen van het onderzoeksproces en het geven van gerichte feedback volgens vaste gespreksprotocollen. Wat levert deze gezamenlijke vertraging op? En hoe kan juist vertragen leiden tot versnelling in leren en ontwikkelen? Lees mee en laat je inspireren.

Het moment

Practor Kennedy Tielman: ‘Tijdens een bijeenkomst van onze onderzoekskring werken actie-onderzoekers in een Learning Design Studio (LDS) aan hun eigen onderzoek. Waar eerder vooral individueel werd gereflecteerd, vragen we deelnemers nu hun proces expliciet te delen en elkaar gerichte feedback te geven volgens vaste gespreksprotocollen van het lectoraat Learning Design.

Collega’s fungeren als critical friends en helpen elkaar bij het aanscherpen van onderzoeksvragen en vervolgstappen. Aan het einde van de sessie reflecteert iedereen niet alleen op het eigen leren, maar ook op wat het de groep heeft opgeleverd via een Next-stepformulier. Voor sommigen was dit een nieuwe en niet altijd makkelijke manier van werken.

Quote van een deelnemer: “Werken met het Next-stepformulier voelt voor mij als een soort zelf-feedbackcyclus. Je kijkt terug naar je doelen, je kijkt waar je staat, waar je naartoe wil werken en wat je daar nog voor moet doen. Het helpt structuur aan te brengen in mijn onderzoek en leerproces.”

Wat viel op?

Opvallend was de lichte spanning rondom het geven en ontvangen van feedback. Kritische vragen moesten zorgvuldig worden geformuleerd om als ondersteuning te voelen in plaats van als oordeel. Ook bleek hoe sterk de neiging was om onderzoek als een individueel proces te blijven zien.

Tegelijk ontstond juist in die lichte frictie beweging: deelnemers luisterden anders, formuleerden scherper en reflecteerden bewuster. Het dilemma werd zichtbaar: hoe creëer je ruimte voor kritische dialoog zonder dat dit onveilig voelt?

Wat veranderde er?

Door consequent te blijven werken met gezamenlijke reflectiemomenten groeide het vertrouwen. Actie-onderzoekers kregen meer grip op hun proces en voelden zich sterker eigenaar van hun ontwikkeling. Onderzoek werd niet langer alleen gezien als een methodische activiteit, maar als een gezamenlijk leerproces.

Daarnaast zochten we actiever samenwerking met kennispartners buiten het mbo. Dit versterkte onze aanpak en hielp ons scherper om te gaan met methodologische en ethische vraagstukken. Samenwerking met hogescholen en universiteiten biedt bovendien kansen voor gezamenlijke subsidieaanvragen als gelijkwaardige partners; “Nothing about us without us!”

Onze aanpak hebben we voor feedback gepresenteerd in de onderzoekskring van het landelijk kennisnetwerk Beroepsonderwijs. Aan het einde van het schooljaar hopen we de leeropbrengsten van de actie-onderzoekers te duiden aan de hand van het model van Clark & Hollingsworth.

Quote van een deelnemer: “Samenwerken met de universiteit(en) zorgt ervoor dat mijn onderzoek steviger gegrond is en van meerdere perspectieven voorzien is. Het geeft mijn groei echt een impuls en ik hoop gebruik te mogen blijven maken van dit netwerk.”

Wat leverde het op?

De belangrijkste les is dat kwaliteit in praktijkgericht onderzoek niet alleen zit in methodiek, maar vooral in hoe je samen leert onderzoeken. Door te vertragen en ruimte te maken voor gezamenlijke reflectie ontstaat duurzame ontwikkeling.’

Soms moet je eerst vertragen om samen echt vooruit te komen!

* Onderzoekskring:

Het practoraat Relationeel werken wordt aangestuurd door duopractoren Kennedy Tielman en Hans Panjoel. Hans richt zich op professionalisering van het personeel. De focus van Kennedy ligt op het versterken van de onderzoekspraktijk via een onderzoekskring.

Met dank aan Dorinde van Helden