NIEUWS

Van reststroom naar grondstof: samenwerken aan duurzame landbouw

03 - 04 - 2026

Wat als ‘afval’ eigenlijk een waardevolle grondstof blijkt? Die vraag bracht bedrijf Resoma, een bedrijf in Leeuwarden waar dieren na hun overlijden kunnen worden geresomeerd (watercrematie), bij practoraat Gezond water voor mens, dier en natuur dat verbonden is aan Aeres MBO. Het practoraat nam samen met lectoraat Duurzame watersystemen (verbonden aan Hogeschool Van Hall Larenstein) de uitdaging van Resoma aan waarbij ook nog gebruik gemaakt kon worden van de ‘KIEM-groen pilotregeling practoraten’ via NWO. De komende tijd zullen diverse consortiumpartners, mbo en hbo studenten onderzoeken of het restproduct uit een duurzame uitvaartmethode kan worden ingezet in de landbouw.

Tekst: Dorinde van Helden (i.s.m. practor Alie de Boer, practoraat Gezond water voor mens, dier en natuur).

Van reststroom naar grondstof

Het draait om resomeren (watercrematie), een methode waarbij een lichaam wordt afgebroken in een warme vloeistof met kaliloog. Daardoor is er geen vuur (zoals bij crematie) of lange tijd (zoals bij begraven) nodig. Wat overblijft zijn botresten en een steriele vloeistof rijk aan nutriënten (voedingsstoffen). In Nederland verdwijnt die vloeistof nu nog in het riool.
Duurzaamheid en circulariteit zijn belangrijke thema’s in de landbouw. In Amerika wordt deze vloeistof ofwel reststroom al toegepast als meststof in de landbouw. Maar kan dat ook in Nederland, is het veilig en toegestaan?

Aftrap van het KIEM Groen-project bij Van Kuiken.

Praktijkvraag wordt onderzoek

De vraag waarmee Resoma aanklopte, vertaalden practor Alie de Boer (practoraat Gezond water voor mens, dier en natuur) en onderzoeker Jesse Wagenaar (lectoraat Duurzame watersystemen) naar de onderzoeksvraag: Wat zit er precies in de vloeistof die vrijkomt bij het resomeerproces, en kan deze verantwoord worden hergebruikt binnen de grenzen van de huidige Nederlandse wet- en regelgeving?

Bij dit onderzoek zullen ook mbo- en hbo- studenten (van resp. Aeres mbo en Van Hall Larenstein, beide in Leeuwarden) worden betrokken. Eerst doen de studenten vooronderzoek in literatuur en de praktijk (het proces). Nadat een monsternameplan is gemaakt, zullen ze de restroom analyseren wat betreft samenstelling, metingen uitvoeren en onderzoeken wat de mogelijke risico’s zijn, zoals medicijnresten. Daarnaast wordt samengewerkt met diverse consortiumpartijen. Naast Resoma die de praktijkvraag inbracht denkt akkerbouwbedrijf Van Kuiken mee over de afzetmogelijkheden van de nutriënt rijke afvalwaterstroom binnen de landbouw. Wetterskip Fryslân en de gemeente Leeuwarden denken vooral mee over de wet en regelgeving en op welk stoffen gecontroleerd moet worden.

Samen leren, samen onderzoeken

De kracht van dit project zit in de samenwerking. Studenten van mbo en hbo leren van elkaars aanpak: praktisch en uitvoerend werk wordt gecombineerd met analyse en verdieping, waarbij het lectoraat kennis en apparatuur beschikbaar stelt. De samenwerking met de consortiumpartners zorgt voor een breed netwerk waarin kennis, praktijk en beleid samenkomen.

Duurzaam én toepasbaar

Dit onderzoek is niet alleen leerzaam, maar ook direct relevant voor het bedrijfsleven. Als hergebruik mogelijk blijkt, kan deze reststroom bijdragen aan het sluiten van nutriëntenkringlopen in de landbouw. ‘Afval’ wordt dan weer grondstof voor nieuwe groei.