NIEUWS

Uit de werkplaats: Van Faktaal naar vaktaal: de kracht van kortcyclisch onderzoek

23 - 06 - 2026

In de column ‘Uit de werkplaats’, geven practoraten een inkijkje in betekenisvolle praktijkmomenten uit onderwijs en werkveld – momenten die aanzetten tot leren, reflectie en vernieuwing. Docent-onderzoeker Detlef de Kriek van Practoraat Passend Onderwijzen in het mbo neemt jullie in dit column mee in een van zijn betekenisvolle momenten.

Het moment

Verslagen zonder punten en komma’s, slecht lopende zinnen, straattaal bij formele momenten. Detlef de Kriek, docent Installatietechniek bij ROC Midden Nederland, vond het een doorn in het oog.

“Studenten leren voor een specifiek vakgebied, maar gesproken en geschreven taal is daarbij ook een belangrijke vaardigheid. In de les maakte ik er weleens grapjes over: we willen toch van F*ktaal naar vaktaal?!”

Wat viel op?

Het viel op dat met name taaldocenten zijn mening deelden en studenten ook beter wilden ondersteunen in hun taalvaardigheid. Collega-vakdocenten richtten zich eerder op het opleiden voor het vakmanschap, en zagen taal daarin nog niet als een belangrijk onderdeel. Daar wilde hij verandering in brengen.

Wat veranderde er?

Detlef had al een masterstudie afgerond en was gegrepen door het doen van onderzoek. Toen er een oproep kwam om docentonderzoeker te worden bij het practoraat Passend Onderwijzen in het mbo – dat onderzoekt hoe onderwijs kan aansluiten bij de uiteenlopende behoeften van studenten – ging er een lampje branden. Kunnen we wetenschappelijke onderwijstheorieën, tools en richtlijnen het klaslokaal in brengen? Niet langdradig en stoffig, maar in korte onderzoekscycli? En kunnen we daarbij taal- en vakdocenten samenbrengen?

“Onderzoek doen voelt toch als het afstellen van een installatie: je weet dat het beter kan en je blijft eraan sleutelen tot alles optimaal werkt.”

Wat leverde het op?

Zo is Detlef gestart met de redeneertool CIMO (Context – Intervention – Mechanism – Outcome). Daarmee kan je kleinschalige ontwerpcycli inzetten; hier geschikt om taalverwerving via het onderwijs te verbeteren. Samen met een groep taal én vakdocenten werkt hij volgend schooljaar in de Professionele Leergemeenschap ‘Van Faktaal naar vaktaal’ kortcyclisch aan taalinterventies.

“Ik wil dat alle collega’s concrete handvatten krijgen om hun onderwijs passender te maken, zonder twee jaar in de boeken te duiken voor bijvoorbeeld een master. En voor studenten? Dat ze ervaren dat ze veel meer kunnen bereiken dan ze denken. Praktisch opgeleid zijn betekent met je handen én je hoofd werken.”