Tien jaar mbo in beeld: Leefstijltrends bij mbo studenten

Hoe gaat het met de gezondheid, het welzijn en de vitaliteit van mbo-studenten? Met de trendrapportage Leefstijltrends bij mbo-studenten 2013–2024 is voor het eerst tien jaar leefstijldata van ruim 20.000 mbo-studenten per jaar in beeld gebracht. Deze data, verzameld via TestJeLeefstijl, vormen een unieke bron om beleid, onderwijs en preventie gericht te versterken.

Veel studenten doen het goed, maar er zijn ook zorgen: minder beweging, toenemende mentale druk, eenzaamheid, middelengebruik en financiële stress. Dit raakt niet alleen het welzijn van studenten, maar ook hun toekomstige inzetbaarheid op de arbeidsmarkt en de brede maatschappelijke opgave van duurzame gezondheidswinst. Deze rapportage biedt concrete handvatten voor onderwijs, begeleiding en beleid.

De gegevens zijn verzameld via de digitale tool TestJeLeefstijl, die wordt ingezet voor signalering, educatie, beleid en evaluatie. Jaarlijks worden van ruim 20.000 mbo-studenten leefstijlgegevens verzameld (met variatie tussen thema’s). Resultaten zijn geanalyseerd voor groepen op basis van geslacht, leeftijd en opleidingsniveau, met de grootste aandacht voor trends in de afgelopen tien jaar.

• De leefstijl en het mentaal welzijn van mbo-studenten zijn de afgelopen tien jaar merkbaar veranderd. Hoewel het met een groot deel van hen goed gaat, zijn op veel thema’s ontwikkelingen zichtbaar waar ruimte voor verbetering is, vooral onder jongere studenten, vrouwelijke mbo-studenten en studenten Entree en niveau 2.
• Fysieke activiteit is afgenomen en gezonde voedingskeuzes worden minder vaak gemaakt. Tegelijkertijd zien we dat mentale uitdagingen, zoals somberheid, angst en eenzaamheid, vaker voorkomen.
• Minder studenten geven aan ooit seks te hebben gehad. De sociale verbondenheid staat onder druk, terwijl grensoverschrijdend gedrag, zowel fysiek als seksueel, vaker wordt ervaren. Ook voelen studenten zich minder veilig en vrij om zichzelf te zijn, met name genderdiverse studenten en studenten op lagere niveaus.
• Middelengebruik laat een gemengd beeld zien: De groep mbostudenten die dagelijks roken is afgenomen. Ook de groep die wel eens drinken is afgenomen. Maar overmatig alcoholgebruik en het gebruik van zwaardere drugs nemen toe, terwijl andere vormen van gebruik stabiel blijven. Het gebruik van oordoppen is gestegen en minder studenten gaan naar plekken met harde muziek waardoor er minder risico is op gehoorschade. Preventieve maatregelen zoals volumebegrenzing en oordoppen kunnen nog beter worden benut.
• Het belang dat studenten hechten aan financiële zekerheid, weerbaarheid en een positief zelfbeeld groeit. Op financieel vlak ervaren zij druk: betalingsachterstanden, ondoordacht lenen en consumptief koopgedrag komen vaker voor, vooral bij vrouwelijke mbo-studenten.

De verschillen tussen groepen – naar geslacht, leeftijd en opleidingsniveau – zijn groot en structureel. Deze monitor maakt zichtbaar waar uitdagingen liggen en biedt waardevolle aanknopingspunten om beleid en ondersteuning in het mboonderwijs beter af te stemmen op wat studenten nodig hebben. Zo kan het mbo krachtig bijdragen aan de (beroeps)vitaliteit, ontwikkeling en toekomstkansen van álle mbo-studenten.

Naar de rapportage ‘Leefstijltrends bij mbo studenten'(2025)